Lược sử Chùa Bửu Quang (Ratanaraṃsyārāma)

Lược sử Chùa Bửu Quang (Ratanaraṃsyārāma)

(Thành viên sáng lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam năm 1981)

Chùa Bửu Quang còn được gọi là Tổ đình Bửu Quang, là ngôi tự viện đầu tiên đặt nền móng cho việc hình thành và phát triển Phật giáo Theravāda tại Việt Nam. Ngôi chùa được hình thành do đôi bạn tâm giao là Đốc công Nguyễn Văn Hiểu và Bác sĩ thú y Lê Văn Giảng khi có cùng chung một chí nguyện phát triển Phật giáo Nguyên thủy tại Việt Nam.

Năm 1938, ông Nguyễn Văn Hiểu và những người bạn gặp Bà Cả, thân mẫu ông Bùi Ngươn Hứa xin mướn khu đất rừng rậm rạp độ 2 mẫu tại Thủ Đức xây chùa nhưng Bà Cả có tâm đạo nên hiến cúng với danh nghĩa bán 1đ tiền. Ngay sau đó, ông Hiểu cho xây cất một ngôi chùa lá và tám tịnh thất theo kiểu nhà sàn của người Campuchia để chư tăng tu học.

Ngày Rằm tháng 10 năm 1938, cử hành lễ an vị Phật, tham dự buổi lễ có Tổng, Quận, Làng và Ban Tịnh độ Thủ Đức tham dự.

Năm 1939, Tỳ khưu Thiện Luật, vị Sa môn đầu tiên trụ trì ngôi tự viện Phật giáo Nguyên thủy.

Năm 1940, ông Nguyễn Văn Hiểu bán biệt thự của mình tại Sài Gòn để có tài chính tái thiết lại tự viện bằng gạch thẻ, mái ngói và cốc lầu gạch ngói…

Ngày 15-4-1940, lễ lạc thành và kiết giới Simā do Tỳ khưu Thiện Luật, Ngài Huệ Nghiêm và đạo tràng Phật tử Nguyễn Văn Hiểu tổ chức. Buổi lễ có sự chứng minh của Đệ nhị Tăng thống Phật giáo Vương quốc Cambodia, Hòa thượng Samdech Choun Nath và 30 vị tỳ khưu Khmer tham dự. Sau đó, lễ trồng cây Bồ Đề do Quốc vương Sihanouk hiến cúng.

Ngày 15-10-1940, bác sĩ Lê Văn Giảng xuất gia với Phó Tăng Vương Chunat, Hòa thượng Samdech Choun Nath tại chùa Unalom, Cambodia, pháp danh Hộ Tông, truyền bá Chánh pháp như đã nguyện. Ngài trụ trì chùa Bửu Quang từ năm 1940 đến năm 1944.

Năm 1945, thực dân Pháp xâm lược Sài Gòn, tín đồ chùa Bửu Quang tản cư. 

Năm 1947, giặc Pháp phá chùa, dỡ lấy ngói, gạch, đốn cây, lấy chùa làm phòng tuyến đồn trú.

Năm 1951, Tỳ khưu Hộ Luật về trụ trì đến năm 1954.

Ngày 22-11-1953, lễ cung nghinh Xá lợi và khánh thành chánh điện.

Năm 1954, Tỳ khưu Ẩn Lâm về trụ trì đến năm 1959.

Năm 1959, Tỳ khưu Pháp Tịnh trụ trì đến năm 1981.

Ngày 10-8-1964, Ông Nguyễn Văn Hiểu, đại diện Hội Phật giáo Nguyên thủy mua đất thừa kế cháu ông Bùi Văn Nội diện tích 2 mẫu 19 sào, 50 cao, giá 20.000 đồng.

Ngày 9-5-1966, Ông Nguyễn Văn Hiểu mua thêm đất của ông bà Đoàn Văn Thới, Nguyễn Thị Láng, diện tích 1 mẫu 80 sào, 50 cao, giá 5.000 đồng Việt Nam.

Năm 1981, Tỳ khưu Thiện Quang kế thừa, trùng tu, trụ trì đến năm 1988 viên tịch.

Năm 1989, Tỳ khưu Sán Nhiên thay Tỳ khưu Thiện Quang trụ trì đến năm 1990.

Năm 1990, Thượng tọa Thiện Nghiêm trụ trì đến năm 2001.

Tháng 2-2002, Thành lập Ban quản trị Tổ đình Bửu Quang gồm các thành viên:

- Trưởng Ban Quản trị: TT. Thích Thiện Tâm,

- Phó Ban Quản trị: TT. Thích Minh Giác,            

- Thư ký kiêm Quản sự: Tỳ khưu Thích Thiện Minh.

- Kiểm soát: Tỳ khưu Thích Thiện Nhân, Tỳ khưu Thích Pháp Chất.

Ngày 7-2-2002, Hòa thượng Thích Trí Quảng, Trưởng Ban Trị sự Thành hội Phật giáo TP.HCM, ký quyết định số 069/QĐ.THPG, chấp thuận thành lập Ban Quản trị Tổ đình Bửu Quang.

Ngày 29-1-2003, Ban Quản trị Tổ đình Bửu Quang đề cử Tỳ khưu Thiện Minh phụ trách Thư ký Ban Quản trị

Ngày 15-6-2003, lễ bổ nhiệm và công bố Ban Quản trị Tổ đình Bửu Quang với sự chứng minh của Chư tôn đức giáo phẩm TP.HCM, quận Thủ Đức, sở tại cùng đông đảo chư Phật tử.

Năm 2003, Tỳ khưu Thiện Minh xây dựng Ni viện 35 phòng cấp 4.

Ngày 9-3-2004, thành lập Chi hội Từ thiện Hương Minh Hiểu, chăm lo đời sống người nghèo, bảo trợ, cung cấp suất ăn miễn phí các bệnh viện tại địa phương.

Năm 2005, xuất bản Tập văn Phật giáo Nguyên thủy.

Năm 2007, Trung tâm sách kỷ lục công nhận Tổ đình Bửu Quang là ngôi tự viện Phật giáo Nguyên thủy, Theravāda đầu tiên ở Việt Nam.

Ngày 26-10-2008, khánh thành Giảng đường Abhidhamma và thư viện với trên 9.000 đầu sách tổng hợp và chuyên khảo (dòng này bia đá không ghi).

Năm 2010, Tỳ khưu Thiện Minh sửa chữa, mở rộng chánh điện, diện tích 22 x 15m.

Ngày 28-5-2010, Thứ trưởng Đỗ Quý Doãn, Bộ Thông Tin và Truyền Thông ký văn bản số 760/GB-BTTTT, chấp thuận Tổ đình xuất bản Tạp chí Phật giáo Nguyên thủy số đầu tiên từ sự nâng cấp Tập văn Phật giáo Nguyên thủy.

• Tổng Biên tập: Ht. Thiện Tâm,
• Phó tổng Biên tập: TT. Bửu Chánh và TT. Thiện Minh.

Năm 2014, khánh thành Bảo Tháp 2 tầng, tầng 2 tri tôn di ảnh chư tôn đức Tăng, các cư sĩ hữu công và tầng 1 di ảnh hài cốt Tu nữ, chư Phật tử. Tầng trệt nhà tang lễ.

Tháng 5-2016, Trung tâm sách kỷ lục Việt Nam, công nhận chùa Bửu Quang là ngôi tự viện Phật giáo Nam tông Kinh đầu tiên ở Việt Nam.

Ngày 08-07-2016, Liên hiệp các hội Unesco Việt Nam chứng nhận chùa Bửu Quang là Việt Nam Linh Thiêng Cổ Tự.

Ngày 26-10-2017, Ông Nguyễn Toàn Thắng, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường TP. Hồ Chí Minh cấp sổ đỏ tôn giáo số GCN: CT66865 cho chùa Bửu Quang với diện tích 21.488,7 m².

Ngày 21-7-2018, Thượng tọa Thích Thiện Minh, Thư ký kiêm Quản sự viên tịch, trụ thế 49 năm (1969-2018).

Năm 2018, Ban Quản trị đề cử Tỳ khưu Thích Minh Tấn Quản chúng trong thời gian kiện toàn lại nhân sự Ban Quản trị mới.

 Ngày 29-9-2019, Ban Quản trị họp đề xuất nhân sự Ban Quản trị Tổ đình Bửu Quang nhiệm kỳ 2019 – 2022 đến Ban Trị sự TP.HCM.

Ngày 8-10-2019, Hòa thượng Thích Trí Quảng, Trưởng Ban Trị sự TP.HCM ký Quyết định số: 355 /QĐ-BTS, chấp thuận nhân sự Ban Quản trị Tổ đình Bửu Quang, nhiệm kỳ 2019 – 2022.

Từ năm 2017 - 2019, Tổ đình trùng tu Quảng trường Phật lớn, xây tháp Mít Nài, Phật Níp-bàn, Bồ đề Phật cảnh kiến trúc Thái Lan.

Thực hiện: Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Hùng (Thiện Hậu) chấp bút.

                    Cố Tiến sĩ Nguyễn Văn Sáu cố vấn (Thư ký kiêm Quản sự Thích Thiện Minh). 

                    Quận 4, ngày 8-8-2018 (26-6, Mậu Tuất); Phật lịch 2562.

Chỉnh sửa: Bình Thạnh ngày 8-8-2020 (19-6, Canh Tý); Phật lịch 2564.