ĐẠO T̀NH C̉N MĂI
Hoà thượng Thích Hiển Pháp
Phó chủ Tịch kiêm tổng thư kư
Sáu năm trước – 1997, khi nhận được tin Ḥa Thượng Siêu Việt thâu thuần viên tịch , tuy biết rằng vô thường lăo bệnh không hẹn cùng ai , sớm c̣n tối mất đă qua đời khác , nhưng Tôi vẫn không ngăn được sự xúc cản trước sự ra đi của bậc cao Tăng , bậc trưởng lăo của Phật giáo Nam Tông . Và hôm nay , khi viết đôi ḍng về hành trạng tưởng niệm của Ḥa Thượng Siêu Việt , trong ḷng Tôi một lần nữa bộc lộ niềm xúc cảm đối với bậc thạch trụ ṭng lâm , suốt đời lo cho đạo pháp , phục vụ dân tộc với những đạo t́nh tồn tại theo năm tháng .
Khi nhắc đến Ḥa Thượng Siêu Việt, trong ḷng Tăng Ni, phật tử đều bày tỏ ḷng tôn kính. V́ mọi hành vi của vị Ḥa thượng là ân đức trang nghiêm , trí tuệ viên dung, đạo tâm trác thế : mỗi lời nói của Ḥa Thượng là những đạo từ bất tuyệt, mỗi bước đi của Ḥa Thượng đều thể hiện tinh thần đạo tục dung thông : mỗi cử chỉ của Ḥa Thượng là h́nh ảnh giải thoát vô ngại , mỗi việc làm của Ḥa Thượng là thí giới khai tâm , tế độ cho hàng hậu học xuất gia cũng như tại gia . Có thể nói mọi lời nói , việc làm của Ḥa Thượng đều là hậu côn , xương minh đạo pháp , báo phật ân đức .
Với đạo tâm trác thế của bậc cao Tăng , tuy hôm nay Ḥa thượng không c̣n nữa , nhưng trong ḷng Tôi vẫn khắc ghi những đạo t́nh mà Ḥa Thượng đă dành cho Tôi . Nhớ lại những năm tháng đấu tranh cho sự nghiệp thống nhất tổ quốc của nhân dân Miền Nam, thỉnh thoảng Tôi tiếp kiến với Ḥa Thượng để trao đổi một số vấn đề Phật sự cũng như phương cách vận động Tăng Ni , phật tử phát huy truyền thống yêu nước . Mỗi lần tiếp kiến với Ḥa Thượng là mỗi lần Tôi thêm được một phần kinh nghiệm . Với phong cách của người đạt đạo , Ḥa Thượng như có duyên tương ngộ với Tôi , v́ mỗi lần gặp Tôi Ḥa Thượng trao gởi bao điều kỳ vọng .
Đạo t́nh gởi trọn từ đây
Nước non đạo pháp dựng xây chung ḷng
Đạo tâm ḥa nhịp muôn điều
Tri âm hà tất phải phiền bắc Nam
Từ đạo t́nh tương ngộ lúc đất nước ch́m trong khói lửa chiến tranh , sau ngày ḥa b́nh lập lại , đạo t́nh ấy lại hội đủ nhân duyên để nó càng thắc chặt . Dù bận nhiều phật sự của chùa cũng như của Phật giáo Nam Tông, nhưng khi tôi tiếp kiến, Ḥa Thượng dành nhiều thời gian để trao đổi về việc thống nhất phật giáo toàn quốc. Ḥa Thượng luôn ưu tư về việc thành lập một đại gia đ́nh Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam, với đầy đủ các tổ chức Giáo Hội , hệ phái tham gia , đồng thời Ḥa Thượng luôn nghĩ tới đất nước , nhân dân và Phật Giáo chùa tháp – nơi Ḥa Thượng sinh ra , lớn lên và trở thành nhà Phật học uyên thâm lỗi lạc, hôm nay, đang lâm vào họa diệt chủng .
Khi đất nước Chùa Tháp thoát họa diệt chủng, năm 1979, Tôi vinh dự được cùng Ḥa Thượng và phái đoàn Phật Giáo TP. Hồ Chí Minh tham dự hội nghị về vấn đề tổ chức và cũng cố Phật Giáo tại TP. Pnông–Phênh và Ḥa Thượng được cử làm trưởng đoàn Phật Giáo TP. Hồ Chí Minh và với uy tín và tài đức của ḿnh, Ḥa Thượng được cung thỉnh làm yết Ma truyền giới, phục hồi Tăng tướng cho 7 Tỳ Kheo Campuchia trước đó, trong đoàn GHPGVN cùng với Ḥa Thượng Bửu Chơn , Giới Nghiêm (1976).
Tại Hội Nghị này , Ḥa Thượng đă hoàn thành nhiệm vụ của một nhà Phật học lỗi lạc , uyên thâm trên mọi phương diện và thể hiện một thâm t́nh đối với Phật Giáo đất nước Chùa Tháp , trong chuyến Phật sự lần này , Ḥa Thượng đă mang theo một Đại Tạng kinh Pali Khơme để cúng dường cho Giáo Hội Phật Giáo Campuchia làm tài liệu học tập sau khi họa diệt chủng không c̣n . Bằng nghĩa cử đó . Ḥa Thượng đă nêu cao uy đức của bậc cao Tăng đă để lại dấu ấn tốt đẹp , thắt chặt t́nh hữu nghị giữa hai dân tộc và hai Giáo Hội Việt Nam – Campuchia.
Rời đất nước Chùa Tháp về nước , lúc này thân tứ đại của Ḥa Thượng theo duyên tăng giảm , nhưng khi về đến Việt Nam vẫn không một phút nghĩ ngơi . Ḥa Thượng tiếp tục phần việc của ḿnh cho sự nghiệp thống nhất Phật Giào Việt Nam được h́nh thành th́ mới đủ thắng duyên, đồng tâm hiệp lực xướng minh Phật pháp. Theo Ḥa Thượng , kinh nghiệm của những năm tháng trước 1975, Phật Giáo Việt Nam như một bó đũa bị tách rời nên chưa thể hoàn thành các Phật sự trọng đại. Việc thống nhất Phật Giáo Việt nam là hoài băo chung của bao thế hệ tiền bối các tổ chức giáo hội, hệ phái , bằng uy đức của một bậc trưởng lăo Phật Giáo Nam Tông , Ḥa Thượng đă đóng góp nhiều công đức cho sự nghiệp thống nhất Phật giáo toàn quốc .
Sau khi thành lập Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam – 1981, với trách nhiệm thành viên của HĐTS/ GHPGVN, Ḥa Thượng tích cực cùng với chư Tôn giáo phẩm lănh đạo Giáo Hội để giải quyết những Phật sự chung , cũng như của Phật Giáo Nam Tông. Vào những năm 1990 , lúc này sức khỏe của Ḥa Thượng không được tốt , nhưng trách hiệm của ḿnh đối với Giáo Hội và hệ phái , Ḥa Thượng đă cùng Ḥa Thượng Thích Thiện Hào và Tôi nhiều lần đến Vũng Tàu để giải quyết những việc của Thích Ca Phật Đài. Đối với vấn đề này , Ḥa Thượng luôn thể hiện đức tính từ ḥa độ lượng như cương quyết trong giải quyết . Cuối cùng mọi việc đều được giải quyết thấu lư đạt t́nh.
Ôân lại một vài kỷ niệm không thể nói lên tất cả những đạo t́nh mà Ḥa Thượng và Tôi cùng chung lo Phật sự . Qua những hồi ức này cũng đủ để nói lên những công đức và đạo hành của Ḥa Thượng trong mấy mươi năm thác tích Ta Ba, tuy nay hóa duyên đă măn nhưng những hàng trạng của Ḥa Thượng măi măi là những bài học vô giá cho hậu tấn học tập trên tŕnh tầm cầu giác ngộ giải thoát “thế gian chỉ thấy ngàn non đẹp , đâu hay đức cả xá ǵ cổ kim “
Thật vậy, chánh pháp của đức Phật tùy thời, từ xứ, tùy duyên : đạo mầu được phổ cập đó đây nhờ bi nguyện độ sanh của bậc xuất trần thượng sĩ . Ḥa Thượng đă đi vào đời bằng tinh thần đại sĩ, tỏa ngát hương lành , đem thân huyễn độ người như huyễn , gióng lôi âm vang rền tiếng pháp , gương uy mănh từ đây hiển hiện . Ḥa Thượng hiện thân trần thế, tùy duyên giáo huấn người trong mộng, chung lo phật sự biết bao nhiêu t́nh .
Dù thời gian có dần trôi , không gian có biến dịch , song công đức và đạo hạnh của Ḥa Thượng luôn sống măi trong tâm tư, trong nếp sống của mọi người . Hạt vàng cất cánh bay xa , tùng xanh rũ lá ;thuyền Bát Nhă xuôi ḍng bản thể, cơm hương Tích rau Tàu Khê vắng bóng người pháp lữ, nay Tôi lấy nước Bát đức làm mực, hương giải thoát làm giấy để ghi lại đôi ḍng tưởng niệm bậc Thạch trụ Thiền gia, bậc lương đống của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam đă sớm trở về cơi Niết Bàn vô tung bất diệt .
Một nén tâm hương, đôi ḍng tưởng niệm để gọi là đạo t́nh c̣n măi . Hàng trạng của Ḥa Thượng biết nói sao cho hết, Tôi xin mượn lời của Thiền Sư cứu chỉ để thay lời tưởng niệm và kính cẩn dâng lên Ḥa Thượng bao niềm kính nhớ, tiếc thương một bậc trưởng lăo khả kính:
“Giác liễu thân tâm bản ngưng dịch
Thần thông biến hóa hiện chư tưởng
Hữu vi vô vi tùng thử xuất
Hà sa thế giới bất khả lượng
Tuy nhiên biến măn hư không giới
Nhất nhất quan lai nhất hành trạng
Thiên cổ vạn cổ nan tỷ huông
Giới giới xứ xứ thường vắng lặng “
Trong ư nghĩa niết bàn vô tung bất diệt pháp thân lồng lộng khắp mười phương , v́ t́nh linh sơn cốt nhục , nghĩa Thích tử côn bằng , với ḷng thành kính ghi đôi ḍng tưởng niệm , xin Giác linh Ḥa Thượng minh giám .
Thích Hiển Pháp
Mùa thu năm Quí Mùi