phatgiaonguyenthuy.com
vesak2017

 Lịch Sử

Yến Phi tuổi mười bảy rực lửa

Ngày đăng tin: 2 năm trước
(8/2)
Ngày 26 tháng 01 năm 1965 (tức ngày 24 tháng chạp năm Giáp Thìn), trên bờ biển trước Tòa Hành chính tỉnh Khánh Hòa, những người chứng kiến ngọn lửa Yến Phi vẫn không thể nào quên hình ảnh rực lửa của người thiếu nữ mười bảy tuổi đã phản đối sự áp bức bất công trong xã hội, dám hi sinh thân mình cho đạo pháp và cho dân tộc, thức tỉnh lương tri của kẻ thù.
Yến Phi tuổi mười bảy rực lửa


Yến Phi đã biến thân mình thành ngọn lửa để phản đối chính sách bạo tàn của chính quyền Trần Văn Hương, đòi độc lập cho dân tộc, tự do cho nhân dân Việt Nam. Ngọn lửa Yến Phi đã kết hợp giữa đạo và đời, chị đã hiến dâng trọn vẹn đời mình cho đạo pháp và dân tộc.

Trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước, nữ giới Phật giáo ở Khánh Hòa đã đóng góp phần tâm huyết trong việc bảo vệ tự do tín ngưỡng và tinh thần dân tộc, trong số bảy người tử vì đạo pháp và dân tộc có bốn người là nữ giới Phật giáo bao gồm các sư cô: Thích Nữ Diệu Quang, Thích Nữ Diệu Tri, Thích Nữ Thông Huệ và Phật tử Đào Thị Yến Phi. Trong bốn vị này có hai vị xuất thân từ Gia đình phật tử là Ni sư Thích Nữ Diệu Quang, nguyên là Đoàn sinh gia đình Phật tử Thiện Đạo, tự thiêu tại thị trấn Ninh Hòa ngày 15/8/1963; và Phật tử Đào Thị Yến Phi nguyên là trại sinh trại Lộc Uyển khóa đầu tiên tại Khánh Hòa, Đoàn phó Đoàn Oanh vũ nữ Gia đình Phật tử Chánh Quang (Nha Trang) đã biến thân mình thành ngọn đuốc cúng dường Chánh pháp vào ngày 24 tháng Chạp năm Giáp Thìn (tức 26/01/1965) ngay tại bờ biển cạnh Tòa hành chính cũ (nay là UBND tỉnh Khánh Hòa).


Hình 1. Tăng ni Phật tử Khánh Hòa xuống đường yêu cầu Chính phủ Trần Văn Hương từ chức. (Ảnh tư liệu)

Nét đẹp thanh cao

Đào Thị Yến Phi, pháp danh là Nguyên Thường, tự Diệu Mai, sinh ngày 06 tháng 12 năm 1948 tại Hà Đông. Cha là Đào Trọng Bình và mẹ Lê Thị Vượng. Cha đi xa và mất liên lạc đã lâu nên Yến Phi sống với mẹ từ lúc lên 10 tuối. Yến Phi sinh ra trong một gia đình theo đạo Phật. Thuở nhỏ, Yến Phi rất ngoan và có hiếu với mẹ, phụ giúp mẹ quán xuyến việc nhà và không bao giờ để mẹ phải buồn vì mình.

Yến Phi được gia đình cho gia nhập Gia đình Phật tử chùa Linh Thứu từ năm 1958, là đoàn sinh Oanh vũ và làm lễ phát nguyện lên ngành Thiếu năm 1961, chính thức thọ Tam quy, Ngũ giới vào ngày Phật Đản năm 1962. Sau đó Yến Phi về sinh hoạt với gia đình Phật tử chùa Chánh Quang, chức vụ là huynh trưởng, là  Đoàn phó Đoàn Oanh vũ Nữ. Với bản tính hiền hòa, lại được tiếp thụ tinh thần Bi – Trí – Dũng của đạo Phật, Yến Phi luôn là tấm gương mẫu mực được mọi người tôn trọng và thương mến. Yến Phi còn là một Phật tử cương trực và quả cảm, luôn trọng chữ tín, tôn trọng lời hứa của cá nhân, đoàn thể và luôn hướng đến sự tự do cao đẹp. Yến Phi ít nói, nhưng khi đã nói là làm.


Hình 2. Đào Thị Yến Phi, Pháp danh Nguyên Thường (1948 - 1965). (Ảnh tư liệu)

Tuổi mười bảy rực lửa

Nhũng ngày cuối năm 1964, đầu năm 1965, sau khi chế độ Ngô Đình Diệm sụp đổ, cuộc đấu tranh chống chính quyền Trần Văn Hương yêu cầu ông phải rời ghế Thủ tướng trở nên rất căng thẳng. Chính quyền Trần Văn Hương đã chống đối và đàn áp Phật giáo. Trong phong trào bãi khóa xuống đường tại Nha Trang bắt đầu lên đến cao điểm vào ngày 8 tháng 1 năm 1965 có hơn 1.000 nam nữ học sinh các trường Võ Tánh, Lê Quý Đôn và các trường trung học khác tham gia. Toàn thành phố hưởng ứng bằng các cuộc bãi công, bãi thị. Ngày 9 tháng 01 năm 1965 có 20 học sinh bị bắt. Ngày hôm đó, 10 ni cô và 150 Phật tử tuyệt thực tại Công trường Cộng Hòa, sau đó đến trước Tỉnh đường Khánh Hòa đòi thả những người bị bắt và yêu cầu Trần Văn Hương phải từ chức. Cuộc tuyệt thực kéo dài nhiều ngày. Lúc đó, Yến Phi và bạn bè đang ngồi tuyệt thực. Sau đó, Yến Phi xin ra ngoài có việc riêng và tự tay tưới xăng vào mình, châm lửa đốt. Đến khi ánh lửa trí - dũng bao phủ thân người Yến Phi thì mọi người mới biết. Nhưng muộn quá, không ai cứu được Phi. Trong cơn xúc động, mọi người cúi mình trước hình ảnh anh dũng của Yến Phi trong niềm xúc cảm nghẹn ngào.

Ngọn đuốc Yến Phi vào lúc 14h30 ngày 26 tháng 01 năm 1965 tại Tòa Hành chính tỉnh Khánh Hòa để phản đối chính sách bạo tàn của chính quyền Trần Văn Hương, đòi độc lập cho dân tộc là một hành động hi sinh cao đẹp, không chỉ có ý nghĩa đối với đạo pháp mà còn có ý nghĩa đối với dân tộc. Ngọn lửa Yến Phi bùng cháy đã thức tỉnh sự tàn bạo, lương tri của kẻ thù, đấu tranh cho đạo pháp và cho dân tộc Việt Nam.

Tuổi mười bảy đầy sức sống, đầy mộng mơ với nhiều ước vọng cho tương lai tươi đẹp, vậy mà chị đã từ bỏ ước mơ, hướng đến lí tưởng cao đẹp: Bảo vệ đạo pháp, đòi quyền bình đẳng tự do tín ngưỡng, cầu nguyện hòa bình cho dân tộc.



Hình 3. Một số hình ảnh đồng bào đưa tang Yến Phi. (Ảnh tư liệu)

Ba bức thư để lại của Yến Phi

Trước khi quyết định tự thiêu, Yến Phi đã để lại ba bức thư : Thư gửi mẹ, Thư gửi Thủ tướng Trần Văn Hương thư gửi Chư Thượng tọa Đại đức tăng ni và Phật tử. Ba bức thư của Yến Phi đã minh chứng tuổi mười bảy của chị thật phi thường.

Vai trò của người phụ nữ trong gia đình được thể hiện ở bức thư gửi mẹ của Yến Phi; với tư cách là một người con trong gia đình, chữ hiếu là quan trọng nhất. Tuy nhiên, vì đạo pháp, vì dân tộc, Yến Phi đã đem thân mình để cúng dường Chánh pháp và phản đối chính sách bạo tàn của Trần Văn Hương. Cũng như bao nhiêu người con khác được sinh ra đều phải đền ơn sinh thành, giáo dưỡng, nhưng trước sự bạo tàn của kẻ thù, trong bức thư Yến Phi gửi mẹ ở tuổi mười bảy đã làm nao lòng mỗi chúng ta:

Mẹ kính yêu của con,

Con xin âm thầm phát nguyện: Đem thân này để cúng dường Chánh Pháp và phản đối cực lực chính sách tàn bạo của Thủ tướng Trần Văn Hương. Con tin rằng việc của con làm ngày hôm nay giúp ít nhiều cho Đạo pháp, mẹ đừng vì con mà tiếc thương bi lụy, con không mất mà sẽ còn mãi với nguyện vọng của Dân tộc. Sống chết có một lần con không sợ, nhưng ngại con chết rồi, công ơn sanh dưỡng của mẹ con chưa đền.

Trong bức thư có bốn câu thơ:

          Đạo pháp con mong giúp rất nhiều,

        Tạ từ con lạy mẹ thân yêu.

        Thương con xin mẹ đừng bi lụy,

        Mẹ cũng vì con mẹ kính yêu.

Vai trò nữ giới Phật giáo đã được Yến Phi thể hiện xuất sắc, đó chính là người phụ nữ không chỉ phải giữ trọn đạo hiếu làm con mà còn phải đấu tranh vì sự giải phóng cho dân tộc nói chung và phụ nữ nói riêng. Yến Phi còn viết: “Con chết đi mẹ hãy tranh đấu cho tới hơi thở cuối cùng mẹ nhé! Con biết rằng con mất, mẹ sẽ đau đớn cùng độ, mẹ hãy cố gượng để con thắp lên một ánh lửa bé nhỏ. Đạo Pháp đang lâm nguy vì một con người tham vọng và bạo ngược, điển hình của Ngô Đình Diệm thứ hai”.

Ngọn lửa Yến Phi khẳng định vai trò của người phụ nữ trong giáo lí đạo Phật. Phật giáo cho rằng, người phụ nữ có một vị thế nhất định trong xã hội, bởi những gì nam giới làm được thì nữ giới cũng có thể thực hiện được. Trước cảnh nước mất, nhà tan, đạo pháp bị đàn áp, Yến Phi đã vạch tội Trần Văn Hương. Trong thư gửi Thủ tướng Trần Văn Hương lúc bấy giờ, Yến Phi viết:

Nha Trang ngày 26/01/1965,

Kính thưa ông,

Đây tâm huyết của một thiếu nữ sắp chết vì Đạo gửi đến ông. Dưới ách thống trị tàn ngược của ông, Phật giáo đồ, Quý Thượng tọa đã hi sinh trong bảy ngày nay để ông sớm giải quyết nguyện vọng chung của dân tộc và Phật giáo. Quý Ngài thực sức đã tàn… Bao nhiêu đau thương, khắc khoải ngay tại Nha Trang này, một học tăng và một nữ sinh 15 tuổi đã cắt tay mình, lấy máu đào để kêu gọi.

Đến tôi, một huynh trưởng tự nguyện thiêu đốt thân xác để cầu mong Ông sớm giác tỉnh và giải quyết các nguyện vọng của Phật giáo.

Tôi không nói nhiều, vì các nhà lãnh đạo, tín đồ, học sinh, sinh viên… đã nói nhiều trong tinh thần truyền thống bất bạo động.

Trong vai trò là một nữ Phật tử, Yến Phi rất anh dũng khi vạch trần tội ác và chính sách bạo tàn của nhà cầm quyền đối với dân tộc. Hành động tự thiêu của Yến Phi để thức tỉnh chính quyền Trần Văn Hương đã thể hiện được vai trò của người phụ nữ trong giáo lí đạo Phật. Họ không những đấu tranh để được giải phóng mà họ còn có thể hi sinh bản thân mình để đóng góp công sức vào sự nghiệp hòa bình cho dân tộc.

Hành động của Yến Phi xuất phát từ sự khổ đau của dân tộc nhưng không vì thế mà gạt bỏ đi thứ bậc trong đạo pháp. Chính quyền Trần Văn Hương đã ra sức bóp méo sự thật và lừa gạt nhân dân. Đứng trước sự thật nghiệt ngã đó, bức thư gửi chư Thượng tọa, Đại đức tăng ni và Phật giáo đồ, Yến Phi đã viết:

Con, một Huynh trưởng Gia đình Phật tử Chánh Quang xin âm thầm phát nguyện thiêu đốt nhục thân này để cúng dường Tam Bảo và để cầu nguyện cho quốc thái dân an, cho quý Thượng tọa Đại đức tăng ni pháp thể khương an. Cầu nguyện cho Phật giáo đồ dư sức, thừa nghị lực để đấu tranh.

Xuất phát từ tinh thần đạo pháp và dân tộc nhưng không vì vậy mà Yến Phi tự ý làm mọi việc; mà ngược lại, khi đấu tranh cũng tuân theo đạo pháp. Việc Yến Phi hi sinh cho đạo pháp và dân tộc đã cho thấy tính đúng đắn của Phật giáo khi đề cao vai trò của người phụ nữ. Phật giáo cho rằng, việc tạo điều kiện cho nữ giới tiếp thu giáo lí đạo Phật để phát huy bản chất cao quý của họ là hết sức quan trọng, và điều đó đã được thể hiện qua ngọn lửa Yến Phi.

Trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước, đã có nhiều tín đồ Phật giáo xả thân vì đạo pháp và dân tộc, biến mình thành những ngọn đuốc sống nhằm phản đối sự xâm lược và cai trị tàn bạo của kẻ thù, đòi tự do cho dân tộc, hạnh phúc cho nhân dân. Ngọn lửa Yến Phi đã thức tỉnh tinh thần dân tộc, tinh thần đạo pháp và minh chứng cho tính đúng đắn về vai trò của người phụ nữ trong giáo lí đạo Phật: “Người Phật tử Việt Nam như đã gặp được cơ duyên để kế tục truyền thống phục vụ Dân tộc”[1].

Chị Diệu Nga - Lê Thị Cẩm Vân - Huynh trưởng Gia đình Phật tử Bồ Đề là chứng nhân đã xúc động với những vần thơ:

 Hôm ấy trời cuối đông lộng gió

Sóng vỗ bờ cát trắng mênh mông

Trong công viên tăng ni, Phật tử một lòng

Ngồi tuyệt thực trong tinh thần không bạo động

Đang yên lặng bỗng bừng lên ánh lửa

Phủ hình hài tỏa ánh Từ Bi

Vòng tròn lam vây kín tức thì

Lời khấn nguyện bàng hoàng xúc động

Biển nghẹn ngào, biển cúi đầu im sóng

Lũ gió đông, đứng lặng trên cao

Âm thầm nghe ngọn lửa dạt dào

Lời phát nguyện, cúng dường ngôi Tam Bảo

Nguyện: Mẹ già trong xế bóng hoàng hôn

An khương mãi suốt quãng đời còn lại

Ôi đẹp làm sao, một đời con gái

Sống trọn tình Lam – Chết tỏa hương

Yến Phi ơi, hỡi con chim Yến Phi Thường.



Hình 4. Các cháu thiếu nhi tại Công viên Yến Phi –  TP Nha Trang. (Ảnh tư liệu)


Hình 5. Lễ tưởng niệm Yến Phi tại tượng đài. (Ảnh tư liệu)

Ngọn lửa Yến Phi đã xây dựng tình thương quảng đại, kết vạn tâm hồn. Sự hi sinh của chị đã làm xao động đất trời, biết bao con tim nghẹn ngào đã trong niềm tiếc thương vô biên và lòng tự hào vô hạn. Hình ảnh của Yến Phi trong ngọn lửa DŨNG sẽ mãi mãi là hình ảnh bất tử trong mỗi chúng ta.

Để tưởng nhớ đến chị, trước UBND tỉnh Khánh Hòa, bên bờ biển thơ mộng đường Trần Phú Nha Trang, đã dựng lên một công viên được đặt tên Yến Phi. Nơi đây có bức tượng bán thân của một thiếu nữ vừa tròn 17 tuổi đã đi vào lòng người. Ngọn lửa Phật tử mãi mãi đồng hành cùng dân tộc.

 Hoàng Thị Lệ Hà - Thạc sĩ, Phó Giám đốc Sở Khoa học – Công nghệ tỉnh Khánh Hòa.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.      Tài liệu sưu tầm được cung cấp từ các Gia đình Phật tử Khánh Hòa.

2.       Trương Văn Chung (2013), Phong trào đấu tranh của Phật giáo miền Nam Việt Nam 1963 - Nhìn từ hồ sơ lưu trữ Bộ Ngoại giao Mĩ, http://thuvienhoasen.org/a17460/phong-trao-dau-tranh-cua-phat-giao-mien-nam-viet-nam-1963-nhin-tu-ho-so-luu-tru-b 




[1]     Đại hội Phật giáo lần thứ 2, Tuyên ngôn của Đại hội văn hoá Phật giáo toàn quốc, tr. 77.

Bình luận

  • Security code

Lên đầu trang