" />
phatgiaonguyenthuy.com
vesak2017

 Giáo Dục - Tâm Lý

Tinh thần tự độ và độ tha của Phật giáo Nam Tông qua việc thực hành hạnh "Khất thực"

Ngày đăng tin: 1 năm trước
(5/2)
Theo quan điểm của Phật giáo Nam tông đi khất thực không phải là sự tìm cầu về mặt ăn uống, mà là đi tìm những phương thuốc để chữa bệnh cho mình và người. Hay nói cách khác, đây là quá trình tu tập với hạnh nguyện tự độ và độ tha mà tất cả Chư tăng Nam tông đều phải thực hành.
Tinh thần tự độ và độ tha của Phật giáo Nam Tông qua việc thực hành hạnh


          Khi còn nhỏ, tôi sống tại tỉnh Minh Hải (Cà Mau và Bạc Liêu ngày nay) là một tỉnh cuối cùng của trời Nam tổ Quốc, Tuy là tỉnh nghèo và cuối miền cực Nam như vậy, nhưng đời sống tâm linh của người dân ở đây lại phong phú, có lẽ đây cũng là sự bù đắp lại được phần nào của sự thiếu thốn về vật chất, có thể nói các tôn giáo lớn và các tôn giáo bản địa đều có mặt trên mảnh đất này.

          Mỗi ngày trên đường từ trường học về chùa, tôi thường gặp những hình ảnh của những vị mặc trang phục màu vàng, đầu không đội nón, chân không mang giầy dép, tay ôm bình bát, đi thành đoàn thật trang nghiêm, thỉnh thoảng lại đứng trước nhà người dân ít phút rồi lại đi tiếp. Những hình ảnh này cứ ít ngày là tôi gặp một lần, nó bắt đầu khiến tôi suy nghĩ và đặt ra những câu hỏi: Những vị này là ai, họ làm gì, có phải là tu sĩ như mình không, sao họ lại có cách sinh hoạt không giống như quý Thầy ở chùa nhà mình,.v.v... Để giải quyết được những câu hỏi mà mình đặt ra, tôi mang những hoài nghi ấy bạch với Sư phụ thế phát, và được Người dạy:

          Những hình ảnh mà con nhìn thấy trên đường ấy, là những hình ảnh cao quý của các vị Chư tăng Phật giáo Nam tông với truyền thống "khất thực"[1] trên tinh thần tự độ và độ tha được lưu truyền từ khi Phật còn tại thế.

          Theo quan điểm của Phật giáo Nam tông đi khất thực không phải là sự tìm cầu về mặt ăn uống, mà là đi tìm những phương thuốc để chữa bệnh cho mình và người. Hay nói cách khác, đây là quá trình tu tập với hạnh nguyện tự độ và độ tha mà tất cả Chư tăng Nam tông đều phải thực hành.

          Tự độ hay còn được gọi là tự lợi, là sự lợi ích của bản thân mình. Như vậy, tự độ trong từ "khất thực" là tự tìm cho mình cái ăn để sống qua ngày. Nhưng thực chất việc khất thực của Chư tăng Nam tông là tìm cho mình những phương thuốc chữa lành bệnh gầy yếu của thân và bệnh ngã mạng của tâm.

          Theo truyền thống tu tập của của Phật giáo Nam tông phần lớn là tu tập thiền định, phần nhiều thời gian là ngồi kiết già hoặc bán già, nên trong buổi sáng các vị đi khất thực là việc vận động cho cơ thể tránh được những bệnh:

          - Hệ tiêu hóa giảm: Ngồi lâu, cơ thể thiếu vận động dẫn đến tình trạng nhu động ruột, dạ dày yếu đi, giảm dịch tiêu hóa bài tiết, lâu ngày dẫn đến tình trạng biếng ăn, đầy hơi, ăn không ngon miệng, nguồn cung cấp dinh dưỡng cho cơ thể bị hạn chế làm cho sức khỏe suy yếu dần.

          - Mất thăng bằng trong cơ thể, hay còn gọi là rối loạn sinh học, làm cho hệ thần kinh căng thẳng,  cơ thể mệt mỏi, mất ngủ hay ngủ không ngon giấc, thừa cân, béo phì.

          - Tổn thương đầu, đốt sống cổ, cột sống và các khớp gối: Việc ngồi hằng giờ liền làm tổn thương vùng cổ như: đau cổ, mỏi cổ, đau vai, thần kinh vai gái, thoái hóa cột sống, thoát vị đĩa đệm, thiểu năng tuần hoàn não, làm tê cứng chân, đau nhức khớp gối.

          - Trí tuệ giảm sút, suy giảm tuổi thọ, gây ảnh hưởng đến việc lưu thông máu, tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, thận, giảm dần tính năng động.

          Để cơ thể vật lý có đủ sức khỏe cho việc tu tập, chư Tăng đi khất thực với tâm không phân biệt thực phẩm là chay hay mặn, ngon hay dở, nhiều hay ít và người dâng cúng thực phẩm đó là ai. Chư tăng chỉ thọ nhận là những thức ăn đã được nấu chín, ngoài ra những thứ như tiền, bạc hay các vật dụng khác có thể bán lấy tiền mua thức ăn và kể cả thức ăn còn sống cũng tuyệt đối không nhận. Mỗi ngày chư Tăng đi khất thực vào khoảng thời gian từ 8 giờ sáng đến trước 11giờ trưa, có được vật thực hay không thì tất cả chư tăng đều phải về lại chùa để cùng nhau cử hành nghi thức và thọ thực trước 12giờ trưa. (Trên tinh thần Lục hòa cộng trụ nên các vị này luôn chia sẻ thực phẩm khất thực được cho nhau, người có chia cho người không, người nhiều chia cho người ít. Chư tăng Nam tông chỉ ăn ngày một bữa trưa hay còn gọi là ăn Ngọ, đây là bữa ăn chính, sau 12 giờ trưa thì không được thọ dụng). 

          Kết quả "khất thực" mà Chư tăng Nam tông đạt được không chỉ mang lại những thiết thực về mặt nuôi sống, giữ gìn cơ thể vật lý được khỏe mạnh, giảm bớt bệnh tật trong quá trình tu tập, mà còn  mang lại một kết quả vô cùng to lớn cho các Tăng sĩ là đời sống chân thật, thanh bần, kham nhẫn, tri túc, không còn tâm kiêu mạng, diệt tam nghiệp (thân, khẩu, ý), luôn được thanh tịnh an lạc. Vì trong quá trình đi khất thực chư tăng đi thành đoàn, ai thọ giới trước đi trước, thứ đệ cung kính nhau, vừa tập được tính khiêm cung, tự mình biết được Tàm, Quý, với những bước đi chầm chậm, mắt nhìn thẳng xuống đường không ngó qua lại, khẩu thanh tịnh, tâm không phân biệt, thể hiện được sự bình thản, tự tại. Các yếu tố này tạo nên sự thoát tục của chư Tăng và trang nghiêm của tăng đoàn.

          Như trên đã nói, việc khất thực của Chư tăng Nam tông không đơn thuần là đi tìm cái ăn để sống qua ngày, mà tìm những phương thuốc chữa bệnh cho mình và người. Chữa bệnh cho mình thì như trình bày ở trên, còn chữa bệnh cho người thì những vị này phải làm thế nào? và kết quả mang lại sẽ ra sao?

          Để mang đến cho chúng sanh những phương thuốc hữu hiệu nhất, trước hết là mỗi cá nhân trong tăng đoàn phải không ngừng nổ lực tu tập, giữ gìn tịnh hạnh, nghiêm trì giới luật, thân tâm không biếng nhác, phải làm như thế nào cho đúng với bổn phận của người xuất gia, bậc phước điền của chư Thiên và nhơn loại.

          Theo truyền thống tu tập của Phật giao Nam tông trong việc tu tập thiền định hành giả có thể thực hiện bằng một trong 2 phương pháp đó là Thiền tọa và Thiền hành. Nên việc đi khất thực hay gọi là Trì khất thực, các vị này đã áp dụng đi bằng phương pháp Thiền hành nên có những bước đi nhẹ nhàng, luôn khởi niệm từ tâm, thu nhiếp lục căn, nhất tâm cầu nguyện cho chúng sanh được thoát khỏi khổ đau, bệnh tật, oan trái, luôn được an vui, cũng tức là ban rải phước lành đến với tất cả mọi người, không phân biệt tôn giáo, giai cấp, nam nữ, lão ấu, các vị mở rộng lòng Từ với tất cả, luôn giữ tâm thanh tịnh, bình đẳng, chan chứa tình thương, nhu hòa trong ngôn ngữ, cử chỉ. Khi đứng trước nhà nào, nhà sư lại phải tịnh tâm quán tưởng thân, thọ, tâm pháp để cho Phật tử ứng cúng được phước báu viên mãn.

          Theo giáo lý Phật giáo Nam tông thì Phật tử cúng dường cho chư tăng có phẩm hạnh và công đức với tâm thành kính sẽ được các phước báu như sau:

          - Ayu: sống lâu: Con người khi có sự ăn uống đầy đủ thì sức khoẻ ổn định, tuổi thọ kéo dài. Ngược lại ăn uống thiếu thốn thì sức lực suy kém sinh ra bệnh tật. Vì thế bố thí vật thực cho Chư tăng, thí chủ được quả báo sống lâu.

          - Vanna: sắc đẹp: Khi con người đói khát thì thân hình mỏi mệt tiều tụy, tinh thần bạc nhược, nếu thiếu ăn lâu ngày càng gầy ốm héo hon. Trái lại nếu có vật thực ăn uống no đủ thì con người trở nên tươi sáng, mạnh khoẻ, do đó tăng thêm vẻ đẹp, cái quả của sự bố thí vật thực là thí chủ được sắc đẹp.

          - Sukha: an vui: Có no đủ mới có an vui, vì nếu thiếu thốn đói khát thì cơ thể suy yếu, do đó tinh thần hao kém, như cây đèn thiếu dầu, tất nhiên ngọn đèn sẽ lu mờ, yếu dần, rồi tắt hẳn. con người cũng thế, thiếu ăn sẽ khô héo như cây không nước thiếu phân, nhờ có ăn uống đầy đủ thì tất nhiên sẽ phấn chấn an vui. Cái quả báo an vui sau này sẽ đem đến cho thí chủ do sự bố thí vật thực hôm nay.

          - Bala: sức mạnh: Thí chủ bố thí vật thực cho chư tăng đầy đủ là giúp thêm sức mạnh, thì tinh thần tráng kiện vững mạnh nhờ đó mà giúp cho chư tăng đủ năng lực để tu hành. Thí chủ sẽ được phước báu sau này là có đầy đủ sức mạnh.

          - Panna: trí tuệ: Bố thí vật thực sẽ được quả báo trí tuệ, sau này sáng suốt dễ dàng phân biệt nẻo chánh đường tà, tu hành tấn phát, tức là có trí tuệ vậy.

          Trong kinh Hạnh phúc đức Phật có dạy rằng:

"Bố thí, hành đúng Pháp

Giúp ích hàng quyến thuộc

Giữ chánh mạng trong đời

                                      Là phúc lành cao thượng". (kệ V kinh Hạnh Phúc)

          Nhìn vào thực tế chúng ta thấy rằng không phải ai ai cũng cũng biết Phật pháp, biết đi chùa, làm việc bố thí, cúng dường Tam bảo, tạo lập công đức. Cho nên thông qua việc khất thực, Chư tăng đã mang ánh sáng Phật pháp đến cho từng nhà, từng người, ai cũng có thể tạo lập công đức, không phân biệt giàu nghèo, không phân biệt tôn giáo, không phân biệt của cúng dường là ít hay nhiều, chỉ với tâm hoan hỷ, yêu thích, Tín thí đã có được những phước báu như trên. Thí chủ được dịp bố thí, dù là ít ỏi, nhưng việc làm đơn giản này mang lại phước báu vô lượng và sẽ mở đường cho việc tu hành giải thoát sau này.

          Ở Việt Nam có nhiều nơi người dân chưa hiểu rõ phước báu của việc sớt bát cúng dường, chưa biết hạnh khất thực của chư Tăng, chưa hiểu biết giáo lý Nguyên Thủy của Ðạo Phật. Thông qua việc đi khất thực là cơ hội để người dân biết được Phật giáo, hình bóng chư Tăng với giáo lý đạo Phật, dù là vắn tắt, đơn sơ, nhưng rất hữu ích trong việc góp phần hoằng dương Phật Pháp. Trước khi người Phật tử đi sâu vào sự học hỏi giáo lý Ðạo Phật, việc mở đường cho mọi người tìm đến Phật pháp bằng nhiều phương tiện, mà hạnh trì bình khất thực là một. Vừa giúp ích cho người vừa lợi cho mình, nhất là sự nghiêm trì giới luật, thực hành Thiền quán theo giáo lý Phật giáo Nguyên thủy.

          Do có nhiều vấn đề phát sinh trong xã hội ở Việt Nam hiện nay, nên Chư tăng Phật giáo Nam tông không đi khất thực nữa, không phải do các vị không thực hiện phương pháp tu tập này, hay do họ lười đi, mà là để bảo tồn danh dự uy tín của Tăng đoàn và thanh danh giáo hội, để tránh tình trạng có một số đối tượng lợi dụng hình bóng, chiếc áo tu sĩ đi khất thực để tạo lập cuộc sống cá nhân.

          Tuy nhiên, truyền thống khất thực vẫn được các vị duy trì bằng cách tổ chức những ngày lễ sớt bát - khất thực trong khuôn viên nội tự để cho chư vị Phật tử tạo lập công đức và Chư tăng Nam tông thực hiện truyền thống tu tập của mình.

ĐĐ. Thích Thiện Ngộ


 

[1] Khất thực: là một thuật ngữ Phật học mà nếu ta dịch nghĩa sẽ dễ bị hiểu lầm như là ‘xin ăn’ bình thường. Khất thực là một sinh hoạt thường nhật của tăng đoàn thời đức Phật. Đó là một cách hành trì, một hạnh nguyện của các vị xuất gia theo Phật giáo nam truyền (nguyên thủy). Khất thực là phương cách có thể đem lại nhiều lợi lạc thiết thực cho Chư tăng cũng như Phật tử cúng dường; là cách truyền bá và duy trì Phật pháp hiệu quả thông qua hình ảnh tăng đoàn hành khất.

Bình luận

  • Security code

Lên đầu trang