phatgiaonguyenthuy.com
phatgiaonguyenthuy.com

 Hoằng Pháp

CHỮ TÂM TRONG PHẬT GIÁO

Ngày đăng tin: 1 năm trước
(20/3)
Bài pháp này Tiến sĩ - Đại đức Thiện Minh giảng tại chùa Hoằng Pháp trong khóa tu dành cho sinh viên tháng 10/ 2012

Các bạn sinh viên thân mến!

Các bạn có phước vì ta có đủ duyên đến chùa Hoằng Pháp học đạo. Đây là một hạt giống rất quý, một chủng tử giúp cho các bạn sau này định hướng tương lai tốt hơn, vững chải hơn. Ông bà mình thường nói: “Ở có đức mặc sức mà ăn”, hay là “Đức năng thắng số’’. Cho nên những ngày tháng ở chùa học đạo là các bạn đang tạo cho mình phước đức. Khi có phước đức rồi các bạn tốt nghiệp nhẹ nhàng. Và sau khi tốt nghiệp, các bạn lãnh văn bằng về  khoe với mẹ, với ba, miệng cười tủm tỉm.  Nhưng quan trọng là sau khi có bằng tốt nghiệp, ta có việc làm hay không?. Trong thực tế, có nhiều người quanh năm  suốt tháng  không tìm được việc làm. Nói theo lăng kính nhà Phật thì họ thiếu phước. Còn nói theo ngôn ngữ đời thường là số phận hẩm hiu. Ca dao tục ngữ có câu: “Cây khô tưới nước cũng khô/ Phận nghèo đi đến xứ mô cũng nghèo’’. Nhưng các bạn thanh niên, thiếu nữ có phước đức hay không còn ở chỗ chúng ta chọn người để lập gia đình. Người thanh niên chọn một thiếu nữ dễ thương, hiền lành, giỏi giang để lấy làm vợ, người ta nói anh chàng này có phước. Nhưng nếu gặp thiếu nữ là người hung dữ, là bà chằn, bà tám thì người ta nói anh chàng này kém phước, cuối cùng cuộc đời cũng hẩm hiu. Các cô gái nếu có phước thì sẽ gặp người nhà giàu, học giỏi, thông minh, đẹp trai. Nếu kém phước thì gặp người không đạo đức, không biết chăm lo gia đình, không chung thủy, say sưa nhậu nhẹt tối ngày.

Cho nên Phật dạy chúng ta phải biết định hướng tương lai của mình bằng cách gieo trồng phước đức. Muốn làm được như vậy chúng ta phải có tâm. Ý nghĩa chữ tâm trong phật giáo rất sâu sắc và phong phú.

Kinh Pháp Cú có 423 câu. Hai câu kinh đầu Phật dạy là:

Tâm dẫn đầu các pháp.

 Tâm làm chủ, tâm tạo tác.

 Nếu nói hay làm với tâm thiện.

Thì hạnh phúc sẽ theo ta như bóng với hình .

 Câu kinh này Phật dạy nếu ta làm thiện thì ta hạnh phúc.

Một câu kinh Pháp cú khác:

Tâm dẫn đầu các pháp.

Tâm làm chủ, tâm tạo tác.

Nếu nói hay làm với tâm bất thiện.

 Thì đau khổ sẽ theo ta như hình với bóng.

Nếu ta làm ác, làm điều bất thiện thì đau khổ, nghiệp báo sẽ theo mình như hình với bóng.

Đại thi hào Nguyễn Du đã viết: “Thiện căn ở tại lòng ta/ Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài”. Câu này ca ngợi tâm thiện. Tâm thiện lành là đáng quý hơn tất cả.  Không biết nhà thơ Nguyễn Du xưa kia có phải là phật tử hay không nhưng câu thơ nói về tâm của ông đầy triết lý Phật giáo và người Việt Nam ai cũng thuộc câu thơ này .

Trong nhà Phật có câu: “Nhứt thiết do tâm tạo’’. Tất cả là do tâm của mình tác tạo. Thiện hay ác cũng đều do chính tâm mình làm ra. Thiên đàng hay địa ngục, hạnh phúc hay đau khổ, vui hay buồn là do tâm mình tạo.

Tâm là gì? Tiếng Pali, tâm là citta. Tâm là sự biết cảnh. Chẳng hạn như bây giờ mắt các bạn nhìn giỏ hoa, miệng các bạn nói hoa đẹp quá. Đó là tâm thiện. Còn như mình không ưa người nào cắm giỏ hoa này thì mình nói hoa này xấu. Đó là tâm bất thiện.

Hoặc sáng nay ta muốn đi lên chùa Hoằng Pháp để tham dự khóa tu. Ta đi đâu? Where? Hoằng Pháp temple. Tâm ta nghĩ đến chùa Hoằng pháp. Hoặc tâm ta tự hỏi đến chùa Hoằng Pháp để làm cái gì? Listening to the dhamma talk. Đến đây để nghe pháp. Why? I like it a lot. Tại vì các bạn thích, và đây là khóa tu mà các bạn chọn lựa. Nó quý là ở chỗ đó. Do ta thích chớ không ai bắt buộc. Có thể các bạn nghe tin về khóa tu trên facebook. Who? Nghe thuyết pháp với ai? Me.

Tất cả những suy nghĩ đó, tâm chúng ta vận hành.

Trong đạo phật thường nói về những tâm thiện, tâm bất thiện, tâm sân, tâm si, tâm ghen. Người ta nói là: Đố ai định nghĩa được chữ yêu/ Có nghĩa gì đâu một buổi chiều/ Thấy người con gái xinh xinh ấy/ Đêm về khó ngủ thế là yêu. Tâm đó là tâm gì? Là tâm yêu. Tâm yêu trong đạo phật gọi là tâm ái dục.

Đố ai định nghĩa được chữ ghen/ Có nghĩa gì đâu dưới ánh đèn/ Thấy người yêu ta hôn người khác/ Máu dồn lên não thế là ghen.

Đố ai định nghĩa được chữ sân/ Có nghĩa gì đâu dưới gốc bần/ Choảng nhau chí chóe phun đầu máu/ Đến khi tỉnh dậy biết mình sân. Đây là tâm gì? Là tâm sân. Tâm sân nó ghê lắm, nó mà nổi lên thật khủng khiếp.

 Ca dao tục ngữ có câu: . Chưa đánh được người thì mày xanh mặt tía/ đánh được người rồi thì hồn vía lên mây. Tâm sân có một mãnh lực ghê gớm có thể tàn phá tất cả những gì đẹp đẽ.

Qua những ví dụ bằng văn thơ để giúp các bạn có khái niệm về tâm. Vì tâm rất trừu tượng. Tâm là một điểm tuy nhỏ nhưng quan trọng nên thường gọi là tâm điểm. Tâm của con người quan trọng vì nó diễn tả nhân cách của một con người. Tâm biểu lộ tư cách, hình tướng, thái độ…Các bạn trai muốn biết bạn gái mình có đẹp nết hay không thì nhìn tướng đi, cử chỉ. Nếu đi hơi mạnh, cử chỉ hơi thô biết người này hay sân, nóng nảy. Còn bạn gái luôn mĩm cười, dịu dàng, luôn tha thứ không có trách móc thì thấy người này thoải mái. Còn tiếp xúc với người bạn gái, bạn trai nào mà áp lực quá, căng thẳng quá thì biết người này hệ pal rồi,  yahoo chat với skype là không được rồi. Cho nên hai cái phải tương thích với nhau, như tâm thiện phải gặp tâm thiện mới phù hợp, tâm bất thiện gặp tâm thiện là thấy nó chéo rồi, giống như các bạn có cái iphone,  các bạn cùng cài đặt viber hay tango thì sẽ gọi điện được thoải mái, kể cả gọi ra nước ngoài. Cho nên hai cái iphone, hoặc hai cái tâm phải cùng tương thích với nhau, cùng đẳng cấp với nhau mới cài đặt được, mới gọi nhau được. Hiện nay ngoài iphone 4S, mới đây người ta đã cho ra đời iphone 5 hiện đại hơn. Tango hiện đại hơn viber vì nó cho phép người sử dụng vừa nghe âm thanh vừa thấy hình của người đang nói chuyện.

Tâm con người cũng vậy. Tâm  thiện, tâm tu nếu gặp người có tâm bất thiện, tâm không tu thì dễ xa nhau. Ví dụ chúng ta tham dự khóa tu, học được nhiều cái hay, cái đẹp trong cử chỉ, lời nói từ tốn, bao dung, tha thứ, hài hòa. Nhưng khi về nhà, ta gặp lại những đứa bạn chưa tu, nó nói chuyện trên trời, dưới đất làm ta không nghe nổi.       

Tâm lêch lạc thì cuộc sống nghiêng ngã, đảo điên. Phật dạy người tu phải giữ tâm vững chải. Đạo Phật có tâm đại hùng, đại lực, đại từ bi. Vì cuộc sống có nhiều áp lực, đi học cũng có nhiều áp lực: thầy cô, ba mẹ, bài vỡ. Tất cả những áp lực đó nếu chúng ta định tâm theo đúng đường thầy cô, ba mẹ dạy thì cuộc sống mình vững chải.

Tâm gian dối thì cuộc sống bất an. Ai có tâm gian dối khi đi đến đám đông thường hồi hộp, nghe điện thoại reo giựt mình, đêm ngủ nghe chó sủa cũng hơi sợ sợ. Cho nên các bạn phải học cái tâm chân thật. Người có tâm chân thật sống bình yên. Các bạn sinh viên phải học hạnh chân thật. Bài tập tự làm, hạn chế “cọp dê”. Bài tiểu luận tốt nghiệp ra trường ta phải tự viết, tự nghiên cứu. Nếu ta nhờ bạn này viết chương một, bạn kia viết chương hai, bạn kia viết dùm kết luận, còn ta viết phần mở bài thì không được rồi vì như vậy tiểu luận có nhiều mạch văn quá.

Các bạn sinh viên ngay từ đầu phải tập chân thật. Cái gì ta tự làm, tự khám phá, tự nghiên cứu sẽ  tăng thêm sức mạnh cho ta.

Tâm ghen ghét lâu dần trở thành tâm hận thù. Phật nói con người hay ganh ghét. Phật dạy người nào ganh ghét nhiều sẽ có hình tướng thô kệch, xấu xí. Người ganh tỵ nhiều, ít khi làm lớn, khó làm giám đốc, làm nguyên thủ quốc gia. Nếu đi tu khó làm trụ trì. Vì ta khởi lên tâm ganh ghét người khác thì sẽ gây nhiều hận thù. Người gây nhiều hận thù làm sao làm lớn được. Tối ngày hận thù thì tim sẽ co bóp mạnh. Các bạn sinh viên thử tưởng tượng tim mình cứ bóp chuyện ganh ghét không thôi thì không tăng xông cũng tiểu đường, không viêm gan thì cũng bị bệnh tim.

Cho nên các bạn đến đây tu là phải tập hạnh không ganh ghét. Mình phải tin mình làm tốt, giỏi bởi tất cả đều có nhân quả tương quan. Nên biết mỗi người có phước đức riêng vậy đừng ganh ghét khi người ta được mà mình không được. Thấy người ta đẹp mình hãy chúc mừng. Người ta học giỏi thì gọi điện thoại khen ngợi. Thấy người ta xây nhà mới đẹp thì gởi quà tặng bày tỏ sự hoan hỷ của mình. Làm được như vậy thì ta mới làm lớn được, mọi người mới ủng hộ ta được.

Ganh ghét có hại cho sức khỏe, khiến ta có nhiều kẻ thù, không có chức phận cao. Vậy cho nên ganh ghét làm chi. Thấy người kia có người yêu xinh đẹp ta nên mừng cho họ. Tâm đố kỵ thì cuộc sống mất vui. Tâm tham lam thì cuộc sống trở nên dối trá. Học hạnh biết đủ. Biết đủ là giàu sang. Đừng tham quá mức. Lòng tham thường không đáy. Tham nhiều đâm ra dối trá. Nguyễn Du đã nói: Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài.

Các bạn hãy đặt tâm mình lên ngực để cho mình có sự thương yêu. Trái tim để thương yêu. Trước nhất phải thương chính bản thân mình. Chớ cái thân này mà các bạn hút thuốc, uống bia rượu nhiều quá, đi chơi nhiều quá thì các bạn không thương thân các bạn, tướng giống xì ke, ốm yếu bệnh hoạn. Thứ hai mình phải thương gia đình của mình. Ba mẹ cực khổ, lo toan đủ chuyện để đầu tư tương lai cho mình, lo cho mình đi học trong nước, ngoài nước. Vì hình hài của mình chính là kết quả tình yêu nên ba mẹ mới trân trọng, thương yêu, đùm bọc mình. Đáp lại mình phải học thật giỏi cho cha mẹ vui lòng.  

Cách đây mười mấy năm, Sư thường đi “xe ôm’’. Người chạy xe ôm đưa Sư tới đầu hẻm rồi nói: “Sư đi bộ vô dùm con vì nhà này có đứa con học chung lớp với con của con. Nếu nó biết con chạy xe ôm thì tội nghiệp cho con của con lắm. Người cha chạy xe ôm mỗi ngày, dành dụm những đồng tiền nhỏ lẻ nuôi ba người con học đại học. Ông muốn giữ “thể diện’’ cho đứa con của mình khỏi xấu hổ, mặc cảm với bạn bè.

Sư có đọc một câu chuyện trên báo nói về tâm sự của một người con trai về bà mẹ của mình. Người con trai tên là Haley. Vì mẹ anh ta chỉ có một con mắt nên bà luôn tự hào về đứa con trai duy nhất của bà, người đã nhìn cả thế giới tươi đẹp này... dùm bà. Nhưng vì bà chỉ có một con mắt nên người con trai rất ghét mẹ của mình. Bà mẹ làm trong nhà bếp của ngôi trường tiểu học người con trai theo học nên đó là điều mà đứa con cảm thấy xấu hổ. Mỗi khi bà mẹ lại gần và gọi tên con thì đứa con trai thường đẩy bà mẹ ra và chạy đi thật nhanh nhưng không quên để lại cho bà một cái nhìn đầy thù ghét. Khi bạn bè chọc ghẹo đứa con trai: “Mẹ bạn chỉ có một mắt thôi sao?’’, đứa con đã về nhà và nói với người mẹ rằng: “Nếu mẹ không muốn biến con thành trò cười của mọi người thì tại sao mẹ không biến mất khỏi cõi đời này đi?’’

Lúc đó người mẹ không nói gì. Còn đứa con trai thì do quá tức giận nên  không dừng lại dù chỉ một giây để suy nghĩ về những gì mình vừa nói. Đứa con trai đã không để ý đến cảm giác của bà mẹ. Nó chỉ muốn đi khỏi ngôi nhà này và không phải bận tâm đến bà mẹ nữa.

 Sau đó, đứa con trai có một gia đình, một ngôi nhà riêng đầy đủ tiện nghi. Nó hạnh phúc với cuộc sống, với những đứa con và người vợ của mình. Nhưng một ngày, bà mẹ đến thăm con trai. Nó đã không gặp bà nhiều năm qua và bà cũng chưa từng một lần được gặp những đứa cháu nội của mình. Khi nhìn thấy bà đứng trước cửa, những đứa con của con trai bà đã cười chế nhạo, còn con trai thì la mắng: "Tại sao bà lại đến đây ? Hãy đi khỏi đây ngay!". Bà mẹ lúng túng và chỉ kịp nói lại: "Tôi xin lỗi. Chắc tôi nhầm địa chỉ", ngay lập tức bà đi khỏi tầm mắt của đứa con trai bà.

Một ngày kia, trong dịp về thăm trường cũ, đứa con trai đi về ngôi nhà cũ của mình. Những người hàng xóm nói rằng mẹ nó đã chết. Nó không hề rơi lấy một giọt nước mắt. Rồi họ đưa cho nó một bức thư mà trước khi chết mẹ nó đã viết cho nó.

Con trai thân yêu của mẹ,

Thực sự lúc nào mẹ cũng nhớ con. Mẹ xin lỗi khi đã tìm đến nhà và làm những đứa con của con sợ hãi. Mẹ rất hạnh phúc khi nghe tin con sẽ trở về đây nhân dịp hội trường nhưng có lẽ mẹ không đủ sức để đến gặp con. Mẹ rất có lỗi khi là một nỗi xấu hổ của cuộc đời con.

Con biết không, khi còn rất nhỏ, con đã gặp phải một tai nạn và mất đi một con mắt. Là một người mẹ, mẹ không thể đứng đó và nhìn đứa con thơ dại của mình lớn lên với chỉ một con mắt. Vì thế, mẹ đã trao cho con một con mắt của mẹ.

Dù sao mẹ vẫn luôn tự hào về đứa con trai duy nhất của mẹ, người đã nhìn cả thế giới tươi đẹp này... dùm mẹ, với chính con mắt đó và với tình yêu mẹ dành cho con. Mẹ yêu con.

Nguồn tin: Tu nu Quang Duyen
 1  2 » Trang cuối Phần 1/2

Bình luận

  • Security code

Lên đầu trang