A. LỊCH SỬ
Kể từ khi phái đoàn truyền giáo của Ḥa thượng
Hộ Tông đem Phật giáo Nguyên thủy du nhập Việt Nam năm 1939, một tiếng
chuông được gióng lên để thức tỉnh nhiều người c̣n say mê trong bóng tối
cuộc đời, chưa t́m được lối đi đích thực cho chính ḿnh. Thấy đạo mới lạ và
đạo hạnh của những nhà sư truyền giáo đầu tiên của Phật giáo Nguyên thủy
khác thường hơn những tôn giáo mà họ hay biết trước đây ở Việt Nam, nhiều
người ṭ ṃ đến t́m hiểu và học đạo, và cứ thế càng học họ càng nhận ra một
điều là những ǵ họ biết trước đây giống như chân núi Tu Di c̣n Giáo pháp họ
đang tiếp xúc tu học giống như đỉnh Tu di. V́ họ nhận thấy từ cách sống,
nghi lễ, kinh kệ, y phục, v.v. đều có phần đơn giản nhưng rất ư nghĩa, h́nh
như sinh hoạt của những vị này là đang kế thừa truyền thống Tăng già thời
đức Phật. Do đó họ khuyến khích thân bằng quyến thuộc và những người bạn hữu
của họ đến quy y Tam bảo rất đông.
Từ đó về sau, tiếng lành đồn xa, tận Biên ḥa,
có thiện nam tử Vơ Hà Thuật t́m đến trung tâm hoằng pháp đầu tiên của Phật
giáo Nguyên thủy tại G̣ Dưa, Thủ Đức để quy y Tam bảo với Ḥa thượng Hộ
Tông. Mặc dù thiện nam có một đời sống giàu có sang trọng và có địa vị trong
xă hội (Hội đồng Địa hạt tỉnh Biên Ḥa) nhưng thường chứng kiến những cảnh
dâu bể của cuộc sống và ngán ngẫm thế sự thăng trầm. V́ vậy vào năm 1942,
nhân duyên hội đủ, ông quyết định bỏ tất cả để t́m một hướng đi đích thực
cho cuộc đời c̣n lại của ḿnh. Thế là, ông chọn mua một phần c̣n lại của
ngọn đồi tại ấp Thái b́nh, Long b́nh, Thủ Đức để lập tịnh thất tu niệm và
thỉnh thoảng, ông thỉnh Ḥa thượng bổn sư của ḿnh qua tịnh thất để tŕnh
pháp và cúng dường. Năm 1958, Giáo hội Tăng già Nguyên thủy Việt Nam chính
thức được nhà nước công nhận, Ḥa thượng Hộ Tông được suy tôn giữ chức Tăng
thống đầu tiên. Ḥa chung niềm hoan hỷ khi Giáo hội có pháp nhân, pháp
quyền, cư sĩ Vơ Hà Thuật hoan hỷ dâng đất và tịnh thất của ḿnh cho Giáo hội
để xây dựng trung tâm Thiền. Năm 1959, tịnh thất và đất của ông được đức
Tăng thống khởi công xây dựng chùa Bửu Long và thường xuyên ngài cư ngụ tại
đây hành thiền và hướng dẫn những hành giả tu tập Tứ niệm xứ, c̣n tại trụ sở
chùa Kỳ Viên, Ḥa thượng chỉ đến đó làm việc cho giáo hội chứ không ở cố
định v́ ngài thích sống cảnh u tịch để hành thiền.
Về kiến trúc, như đă đề cập ở trên, lúc đầu
thiện nam Vơ Hà Thuật chỉ xây dựng một thiền thất nhỏ để hành đạo trên một
ngọn đồi ở Long B́nh, Thủ Đức, chu vi khoảng hơn mười bốn mẫu tây. Về sau,
ông hiến cúng thiền thất và toàn bộ khu đất cho Giáo hội Tăng già Nguyên
thủy Việt Nam để thành lập chùa và đào tạo Chư Tăng. Lúc đó, Ḥa thượng Hộ
Tông đương kim là Tăng thống của Giáo hội và là thầy tổ của ông nên Ḥa
thượng đại diện Tăng già tiếp nhận. Ḥa thượng Hộ Tông nhận thấy vùng đất
yên tịnh, thoáng mát, rộng răi và phong cảnh u tịch xứng đáng để mở thiền
viện, cho nên vào năm 1963, ngài kết hợp với kiến trúc sư phát họa một bản
vẽ sơ đồ thiền viện Bửu Long rất quy mô và vĩ đại. Kiểu mẫu chánh điện rất
độc đáo phối hợp nhịp nhàng giữa kiến trúc Việt Nam vớiø kiến trúc Ấn Độ,
Thái Lan, Miến Điện, phía trên chánh điện dự định xây một ngọn tháp để tôn
trí Xá Lợi chiều cao khoảng 30 m.
Tuy nhiên công tŕnh này không thực hiện được
v́ một số lư do khách quan. Có lẽ v́ cách thiền viện Bửu Long không xa có
một doanh trại quân đội của thời đó, nếu thiền viện được xây dựng với chiều
cao như vậy, chắc chắn nhà chức trách địa phương sẽ không đồng ư và như thế,
công tŕnh xây dựng của Ḥa thượng sẽ không được nhà nước cấp giấy phép. Do
đó, Ḥa thượng đành phải xây một chánh điện nhỏ chiều ngang khoảng 12m,
chiều dài khoảng 28m để tôn thờ tượng đức Bổn Sư trang nghiêm cho Chư Tăng
Ni và Phật tử lễ bái cúng dường hằng ngày, và kiến trúc không có ǵ nổi bật
cho lắm. Đồng thời với công tŕnh xây dựng đó, có rất nhiều liêu thất được
xây cất nằm rải rác khắp ngọn đồi dành cho chư Tăng Ni và Phật tử tu thiền.
Phong cảnh và trú xứ ở đây rất thích hợp cho những thiền giả tu tập thiền
định.
Về sau, do nhu cầu phát triển của chư Ni,
Thượng tọa Viên Minh thực hiện một chương tŕnh đào tạo những vị ni trẻ tuổi
có năng lực cầu học và cầu tu để giúp sức cho chư Tăng về phương diện văn
hóa và xă hội. Trên cơ sở đó, năm 1990, Thượng tọa xây dựng một Ni viện
trong khuôn viên thiền viện Bửu Long cho các vị ni trẻ tuổi xuất gia để có
trú xứ tu học. Lối kiến trúc xây dựng theo h́nh chữ U, có nhiều pḥng, một
nhà trù, một pḥng học. Năm 1995 Thượng Tọa Viên Minh, chư Tăng Ni và Phật
tử Phật giáo Nam tông cử hành lễ động thổ xây dựng chánh điện mới, vị trí
nằm giữa khuôn viên thiền viện, nhưng v́ kinh tế c̣n eo hẹp nên chưa thực
hiện.
Năm 1996, Thượng tọa Hộ Pháp (du học ở Thái Lan
và Miến Điện hơn 25 năm) có hoài băo mở lớp chuyên khoa Phật học về Kinh
điển Nguyên thủy cho Chư Tăng Phật giáo Nam tông. Thượng tọa Hộ Pháp và Viên
Minh vận động Phật tử Thái Lan, Miến Điện và Việt Nam xây dựng một lớp học
chiều ngang khoảng 4 m, chiều dài khoảng 30 m, 1 lầu. Tầng trệt là pḥng học
của chư Tăng, có 2 pḥng song song dành cho giảng sư nghỉ giải lao. Tầng
trên là tăng pḥng dành cho các vị học tăng cư trú. Kiến trúc rất tao nhă,
nhẹ nhàng và thanh thoát, có phần pha tạp kiểu mẫu của Miến Điện và Thái
Lan, tuy nhiên cũng không mất hẳn đường nét, kiểu mẫu Việt Nam.
Như phần trên đă nói do nhu cầu kinh tế không
thể tiếp tục xây dựng chánh điện mới, cho nên vào năm 2000, Thượng tọa Viên
Minh trùng tu chánh điện cũ, kinh phí khoảng 600.000 đồng. Công tŕnh giữ
nguyên hiện trạng cũ, chỉ nới rộng thêm phía sau tượng đức Bổn sư để tăng
thêm chu vi của chánh điện. Bên trong chánh điện, thờ phượng rất đơn giản
nhưng tôn nghiêm, một tượng đức Phật tổ ngồi trên tọa sen với gương mặt hiền
từ và nhân ái, phía sau tượng là bức tường vẽ những vầng sáng tượng trưng
cho những ánh hào quang của ngài. Hai bên tượng Phật là hai tủ kinh Tam Tạng
bằng chữ Pàli mẫu tự Thái Lan, một pháp tọa dành cho pháp sư ngồi giảng giáo
lư vào những dịp lễ, hai bên vách tường của chánh điện treo những bức tranh
về lịch sử cuộc đời của đấng Giác Ngộ. Chúng ta mới bước vào chánh điện cảm
thấy một không gian thênh thang, trầm hùng và uy nghiêm, tưởng chừng như đức
Phật đang ngự trong một cung điện uy nga tráng lệ. Lối kiến trúc chánh điện
ở đây mang đầy màu sắc Phật giáo Nguyên thủy Việt Nam. Bên ngoài chánh điện
c̣n có thêm hai cửa hông, qua hai cửa này chư Tăng và Phật tử thường vào
hành lễ, với kiểu mẫu kiến trúc nh́n xa hơi giống loại kiến trúc cổ kính của
cung đ́nh. Tuy nhiên cũng có đường nét nghệ thuật, hoa văn, kiến trúc độc
lập của Phật giáo Nguyên thủy.
Từ ngày thành lập cho đến nay, chùa luôn luôn
là bóng mát cho Tăng Ni cư ngụ để yên tâm tu hành, là nơi trang nghiêm thanh
tịnh cho người tại gia có nơi tôn nghiêm lễ bái cúng dường Tam Bảo. Trụ tŕ
hay c̣n gọi là viện chủ là những vị lănh đạo tối cao trong một ngôi chùa.
Các ngài là tấm gương sáng cho Tăng chúng nương theo tu hành. Thông thường
vị trụ tŕ có cả tài lẫn đức th́ ngôi chùa đó chắc chắc sung túc và đầy đủ
phước báu. Theo năm tháng trôi qua, chùa Bửu Long đă trăi qua những đời trụ
tŕ:
- Ḥa thượng HộTông
- Thượng tọa Lăo Tâm
- Đại Đức Bửu Đức
- Thượng Tọa Viên Minh
Trong đời trụ tŕ của Ḥa thượng Hộ Tông, mặc
dù bị chiến tranh và pháp nạn nhưng ngài vẫn cố gắng phát triển ngôi chùa
với khả năng của ḿnh. Đào tạo tăng tài để phục vụ Giáo hội, nhiều nữ tu sau
khi ư thức được con đường tu hành do Ḥa thượng giảng dạy, phát tâm bỏ tất
cả, theo ngài xuất gia hành đạo. Ở đây ngài hướng dẫn chư Tăng và Tu Nữ thực
hành pháp môn thiền Tứ niệm xứ. Nh́n chung thấy cách tổ chức và phát triển
như vậy hơi khiêm tốn nhưng đầy kinh nghiệm của một bậc thức giả, v́ chính
những người tu tập thực sự mới là những người bảo tồn và ǵn giữ chánh pháp
của đức Như Lai.
Mặc dù Ḥa thượng có di chúc cho Thượng Tọa
Viên Minh kế nghiệp trụ tŕ, nhưng v́ lúc đó Thượng tọa đang nhiệm chức trụ
tŕ Chùa Kỳ Viên, nên Đại đức Bửu Đức thế Thượng tọa điều hành Phật sự tại
đây với tư cách là quyền trụ tŕ. Về sau, khi Đại đức Bửu Đức xuất ngoại,
Thượng tọa Viên Minh trở về trụ tŕ lại thiền viện Bửu Long. Có thể nói đời
trụ tŕ của Thượng tọa Viên Minh là một bước chuyển ḿnh rất lớn cho sự phát
triển thiền viện Bửu Long về mọi mặt: xây dựng, văn hóa, xă hội, giáo dục
v.v. như đă tŕnh bày ở phần trên.
Thiền viện Bửu Long ngày nay được xem như là tổ
đ́nh của Phật giáo Nam Tông Việt Nam, tổ đ́nh ở đây không có nghĩa là ngôi
chùa đầu tiên của Phật giáo Nguyên thủy Việt Nam, mà là địa điểm cư ngụ và
tôn thờ vị khai sáng Phật giáo Nguyên thủy Việt Nam. Có thể nói trong tương
lai, thiền viện Bửu Long có thể sẽ là Trung tâm Văn hóa Phật giáo Nam tông
Việt nam, v́ Bửu Long hiện nay đang nằm trong khu vực Công viên Lịch sử Văn
hóa Dân tộc. Hy vọng Thiền viện Bửu Long sau này sẽ được xây dựng lại với
kiến trúc đặc thù của Phật giáo Nguyên thủy để tương xứng với các công tŕnh
khác của dân tộc Việt trong khu vực Công viên Lịch sử đó.
B. ĐỊA CHỈ
Chùa
Bửu Long
81/1 Hương Lộ 33, Ấp Thái B́nh,
Phường Long B́nh,
Quận 9, TP.HCM
Điện
thoại: (084) -(08) 7.325.059 - 8.889.513 - Ni viện 8.889.168
Trụ tŕ: Ḥa thượng Viên Minh
C. H̀NH ẢNH
